Boekbespreking door Frans van Schijndel

The Anxious Organization - Jeffrey A. Miller

Jeffrey A. Miller is een organisatie-adviseur uit Illinois USA met ruim 20 jaar ervaring in het verbeteren van organisaties. Voor meer informatie zie: http://www.anxiousorg.com

Voor wie?

Het boek is interessant als je meer inzicht wil krijgen in intermenselijke processen in organisaties en bovendien wil ontdekken wat je mogelijkheden zijn om hier invloed op te hebben.

Samenvatting

Jeffrey Miller begint met te stellen dat alle organisaties in zekere mate ‘angstig’ (anxious) zijn. En dat is maar goed ook, anders leggen ze het loodje. Het hoort dus bij het leven. Daarna verklaart hij onze ‘primitieve’ reacties op gevaar. Angst is een natuurlijke reactie op een aanstormend gevaar: direct vluchten of vechten. Maar deze reactie is door de toegenomen complexiteit van onze wereld maar zelden effectief. Sterker nog, de door angst gedreven reacties zijn bijzonder destructief. Mensen hebben allerlei strategieën om de angst door te geven of te vermijden. We willen zo snel mogelijk af van het vervelende, angstige gevoel. We gaan die angst doorgeven als een ‘hete aardappel’. Met als gevolg dat de angst heel snel de organisatie doorgaat. Miller beschrijft aan de hand van herkenbare situaties allerlei manieren om de angst te bezweren. Samenspannen met een ander (‘triangling’), taken overnemen en sterke controle (overfunctioneren), afwachten en wegduiken (onderfunctioneren) of een schuldige (de zondebok) zoeken. Ook kan een sterke groepsmentaliteit het gevolg hebben dat individuen zich sterk gaan conformeren aan de groep omdat je anders je niet loyaal bent. Dit gaat ten koste van de individuele creativiteit en het kritisch denken. Als lemmingen gaat men de afgrond in, maar ze doen het in ieder geval samen.

Wat kun je nu doen in een organisatie waar de angst regeert? Het mantra van Miller is: Calm, collect en clear. Probeer te kalmeren door wat afstand te nemen en ineffectieve gedachtes als ‘wie heeft gelijk?’, ‘wie is schuldig?’ te onderdrukken. Ga dan de situatie inventariseren en analyseren. Breng de situatie (ook je eigen gedrag) inzichtelijk in kaart. Vervolgens verschaf je helderheid door een eigen standpunt (‘I-position’) in te nemen. Dat vraagt veel moed en maakt duidelijk of je echt leiderschap laat zien.

Conclusie

Miller beschrijft zijn theorieën en aanpak aan de hand van een duidelijke, herkenbare en realistische case die het hele boek doorloopt. Hierbij wordt de samenwerking beschreven tussen een uitgeverij en een reclamebureau. De uitgever staat onder druk en het reclamebureau wil zijn klant niet kwijtraken. De situatie is goed invoelbaar en de reactiepatronen zijn herkenbaar. Voor mij was het een eye-opener dat mensen veel over (oplossingen voor) een angstige stresssituatie nadenken, maar nooit over het feit dat men angstig is. Men gaat dan ook meer nadenken over de oorzaken van die angst. Hierdoor kunnen heel andere, betere oplossingen zich aandienen. De schrijver hamert er steeds maar op dat het onzinnig is om je eigen angstgevoelen te verminderen door het gedrag of de gevoelens van andere mensen te willen veranderen. Kijk wat je zelf kunt doen, dan volgen meestal de anderen vanzelf. Miller zegt hierover: ‘It isn’t easy, but it is simple’.

Anxious organizations vind ik heel inspirerend. Het geeft veel inzicht in menselijke processen in organisaties en wat je als manager of medewerker kunt doen. Een ‘must’ voor de echte leider. Het zou mooi zijn als het binnenkort in het Nederlands zou worden uitgegeven.

Rating:

ISBN 1889150339, 2002, aantal pag.: 219, prijs: Niet meer leverbaar Nederland